Boşanma (Almanya'da verilmiş boşanma kararının tanınması)

Almanya’da resmi rakamlara göre 3- 4 milyon civarında Türk yaşamaktadır. Bu yurttaşlarımızın en çok takıldıkları konular evlenme ve boşanmada nerede işlemin yapılmasının daha uygun olacağıdır.

Burada kararı verecek olan boşanmak isteyenlerin kendileridir; şöyle ki kişinin malvarlığı, vatandaşlığı, gelir durumu,v.s etkenler bu sorumuzun cevaplanmasına yardımcı olacaktır, dolayısıyla bu konuyu bir avukat ile görüşerek karar vermenizi tavsiye etmekteyim. Bu ay yayınlanan sayıda Almanya’da boşanmanın gerçeklesmesinden sonra Türkiye’de açılacak tanıma ve tenfiz davaları hakkında bilgi vermeye çalışacağım.

Bu çalışmamda emeği geçen sevgili dostum ve meslektaşım Alman hukukunda avukat Ender Sürekli’ye yürekten teşekkür ediyorum.

Almanya’da verilen boşanma kararın Türkiye’ de de uygulanabilmesi için bu kararın tenfiz edilmesi gerekir. Yani boşanma kararının Türkiye’deki nüfus dairesine kaydedilmesi gereklidir, bu da dava yolu ile Aile Mahkemesinden talep edilir.

Avrupa`da yaşayan vatandaşlarımızın en çok karşılaştıkları dava türlerinden biri de yabancı mahkeme kararlarının tenfi zi ve tanınması davalarıdır. Yabancı mahkemece verilmiş bir kararın Türkiye’de geçerli bir hüküm haline gelmesi için yapılan işleme Tanıma / Tenfiz denir.

Bu davalarda her iki eş arasında anlaşma varsa, kısa zaman içerisinde bitirilebilmektedir, bu davalarda tercüme, konsolosluk onayı, ve en önemlisi apostil işlemi Almanya’da yapılması gereken işlemler olarak karşımıza çıkmaktadır, Bu işlemler yapıldıktan ve karşılıklı iki avukata vekalet verildikten sonra, kamu düzenine aykırılık v.s MÖHUK’a uygun bir mahkeme kararı ise tanıma ve tenfizi kısa zamanda tekemmül etmektedir.

Eğer ki tarafl ar arasında anlaşma yoksa bu davalar zaman almaktadır, zira karşı tarafin adresine tebligat kanunu çerçevesinde tebligat yapılmalıdır.

Bu davalarda oldukça yaygın ve birçok zamanda baş ağrıtıcı sorunların de ortaya çıktığı görülmektedir. Bunda da etken hukukçulara ya da ilgili ve yetkili hiç kimseye danışmadan işlem yapmaktır. Örneğin; Yabancı uyruklu eşlerle yapılan evlilikler ve sonrasında alınan boşanma kararları zaman zaman konsolosluklara bildirilmediğini görmekteyiz. Kayıtlarda evli gözükmediği için vatandaşlarımız daha sonra yeniden evlenmek istediklerinde rahatlıkla evlilikle ilgili belgeleri alabileceklerini düşünmektedirler.

Bu çok büyük bir yanılgıdır ve kanuna karşı hile dediğimiz durumdur. Bu durumda olan bir vatandaşımız Türkiye’de evlenebilmektedir; ancak Almanya’ya eşini tekrar getirmek istediği zaman evliliğini tanıtması için istenen belgeler arasında Türkiye’deki tenfiz kararın olduğunu da gördüğünde şok yaşayarak aslında Türkiye’de yeni evlendiği eşi ile yapılan evliliğin Türk kanunları uyarınca yok hükmünde olduğunu öğrenmektedir; Evliliğin ve buna bağlı olarak boşanma kararının bildirilmemesi, yani ilk evlilik Türk hukuku açısından devam etmektedir. Kayıtlara geçmemiş olması bu durumu ortadan kaldırmamaktadır. Alınacak belgelerle ikinci evlilik gerceklestirilse bile sonradan durumun anlaşılması halinde bu evlilik sonuç doğurmayacaktır.

Ayrıca yeni eşle yapılan evlilik hukuken sakat doğduğu için bu evlilik ilişkisiyle ilgili hakların kullanılmasında da çok ciddi sıkıntılar yaşanacaktır. Evlilik bağıyla ilgili birçok konuda hak mağduriyetleri yaşanabilecektir. Örneğin babalık davası, nafaka, miras v.s birçok konuda sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu konuya çok dikkat edilmesi, evliliklerin ve boşanma kararlarının bu anlamda mutlaka konsolosluklara bildirilmesi gerekmektedir.

Yabancı bir mahkeme kararının tenfizi ise onun icra edilebilirliği demektir. Yani ilamın yerine getirilmesi ile ilgilidir. Tanımada icra değil o ilamdan kesin delil veya kesin hüküm olarak yararlanma durumu vardır.

Yetkili mahkeme davalının ikâmetgahı (Nüfusa kayıtlı olunan yer ikametgaha karine olarak kabul edilmektedir.); Türkiye’de ikâmetgahı yoksa sakin olduğu yer mahkemesi, bu dahi yoksa Ankara, İstanbul, İzmir mahkemeleri yetkilidir. Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Burada genel yetki Ankara, İstanbul ve İzmir mahkemeleridir.

Bağımsız bir davadır. Duruşmalı yapılır. Kesinlikle evrak üzerinde karar verilemez.

Şartları:
1- Yabancı Mahkeme tarafından verilmiş bir mahkeme kararının aslı olacak, (2675 S.Y.nın 36 ve 37. Maddesinde istenen belgeler ayrı ayrı sayılmıştır.)

2- Verilen bu karar kesinleşmiş olmalı,

3- Yabancı Mahkeme Kararının tamamının (eksik tercüme kabul edilemez) yeminli tercüman tarafından Türkçe’ye tercüme edilmiş ve resmi kurumlar tarafından tasdik edilmiş onaylı sureti bulunacak. (Konsolos-luk onayı - Apostil)

4- Tenfizi istenen kararın mutlaka mahkeme tarafından verilmesi ve mahkeme hük-
mü niteliği taşıması gerekir. Belediye, Eyalet valiliği vb. idari birimlerin verdiği kararın tenfizine karar verilemez.

5- T.C. ile ilamın verildiği yabancı devlet arasında yasadan doğan fiili veya hukuki karşılıklılık (mütekabiliyet) veya bu konuda anlaşma (sözleşme) olmalıdır.

ÖNEMLİ:Bu yazı Konuyla ilgili bilgilendirme ve yönlendirme amacıyla yazıldığı için, içeriğinin yanlış kullanılması, ya da yanlış yorumlanmasından dolayı meydana gelebilecek olumsuz sonuçlardan sorumluluk kabul edilmemektedir.